Haarlemmermeermuseum De Cruquius
Een circulaire uitbreiding van het monumentale stoomgemaal

In het industriële monument De Cruquius is momenteel het Cruquius Museum gevestigd, wat samen met het Historisch Museum het Haarlemmermeermuseum De Cruquius vormt. Braaksma & Roos Architectenbureau ontwerpt naast het historische stoomgemaal een grote uitbreiding, zodat beide musea straks op één locatie bij elkaar worden gebracht. Ons team werkt met de museumstichting en het circulaire bouwprogramma van de gemeente Haarlemmermeer in samenwerking met C-creators aan een plan om de uitbreiding volledig circulair te bouwen.

Het verhaal van de polder

Het uitgangspunt van het ontwerp is een goede balans te vinden tussen het landschap en het museum, waarbij de nieuwbouw een bescheiden rol speelt. Als antwoord op de vraag hoe de hoofdvorm van de nieuwbouw zich verhoudt tot de context, is gekozen voor een archetypische vorm die verwijst naar de boerderijen en achterliggende schuren in de omgeving. Het bestaande theehuis is dan als het ware ‘het voorhuis’ en de nieuw te bouwen grote expositieruimte ‘de schuur’, volgens de typologie van de polder haaks op de dijk gesitueerd. Op deze manier is er een duidelijke tweedeling in de volumes; het gemaal vertelt het verhaal van de droogmaking en ‘de schuur’ vertelt het verhaal van de ontwikkeling van de polder.

Besef van de plek

LANDLAB Landschapsarchitecten, verantwoordelijk voor het ontwerp van de openbare ruimte van het naastgelegen gebied Wickevoort, is gevraagd om een ontwerp te maken voor het terrein van het nieuwe Haarlemmermeermuseum De Cruquius. Het verplaatsen van het parkeerterrein naar het zuiden creëert de mogelijkheid om meer landschap terug te brengen in het plan en de bezoeker te begeleiden naar de entree van het nieuwe museum. Boven het entreegebied sluit de nieuwbouw op de eerste verdieping gelijkvloers aan op het bestaande theehuis op de dijk. Het gemaal en ‘voorhuis met schuur’ blijven duidelijk twee aparte gebouwen, maar worden met elkaar verbonden via een kunstmatig dijklichaam, dat de bestaande dijk benadrukt. Het gemaal zal zoveel mogelijk worden teruggebracht naar de situatie van 1860-1888.

Circulariteit en flexibiliteit

Bij circulair bouwen is niet altijd te sturen waar iets van gemaakt zal worden, dat is afhankelijk van wat er beschikbaar is op het moment dat er gebouwd gaat worden. Dit vraagt een flexibele houding van alle partijen; een goede samenwerking is van groot belang. In de onderbouw zal in ieder geval gerecycled beton en cement worden toegepast. De hoofddraagconstructie wordt uitgevoerd in naaldhout, bij voorkeur lokaal verkregen; de buitenwanden worden gemaakt van strobalen. De gevel wordt bekleed met planken die behandeld zijn volgens de ‘shou sugi ban’ brandtechniek.